اولين سلطان: مؤسس بهرام‌آباد شخصي به نام بهرام‌سلطان حدود 1700 سال قبل مي‌باشد بهرام‌آباد در آن زمان گبر نشين بوده و آثار قبرستان گبرنشينان شمال امامزاده ميرعبد‌الغفار موجود مي‌باشد.

 اولين بافنده: فردي به نام جمال بوده است او در سال 70 هجري در بهرام‌آباد زندگي مي‌كرده است و به كار بافندگي اشتغال داشته است محصولات او نوعي عبا (چوقه) بوده است كه از پشم بافته مي‌شده است به علت مرغوبيت، محصولات او در بين مردم منطقه طرفداران زيادي داشته است.

اولين قاضي: حسن غازي برادر جمال و شاه‌محمود اولين قاضي بهرام‌آباد در سال 70 هجري بوده است او در حدود ۱۳۱۸ سال پيش در بهرام‌آباد به كار قضاوت مشغول بوده است و همزمان با او برادرش شاه محمود حاكم بهرام‌آباد بوده است.

اولين مكتب‌خانه: اولين مكتبخانه توسط عبدعلي‌خان بهرام‌آبادي در سال 1240 در بهرام‌آباد داير گرديد شاگردان زيادي در آن مكتبخانه قران را
آموختند از جمله مرحوم حاج خداكرم صمصامي و مرحوم شيخ غلام صمصامي شاگردان او بودند.

اولين مدرسه سنتي: توسط حاج خداكرم صمصامي در بهرام‌آباد در سال 1311 تأسيس گرديد در آن مدرسه افراد زيادي از بهرام‌آباد و اطراف باسواد شدند در آن مدرسه به غير از قرآن كريم كتابهاي حافظ، سعدي، شاهنامه فردوسي، جودي، خزينته‌الاشعار، خزائن‌الاشعار، فلك‌ناز، حيدربك، ترسل ساده، ترسل پيچ، هديه‌الاخوان و ... تدريس مي‌شده است.

اولين معلم آموزش و پرورش: حسين صمصامي فرزند حاج محمد صادق در سال 1339 در مدرسه گلچين درواهي و سال 1341 در دبستان بابك بهرام‌آباد 

منبع: کتاب آبپخش نگین سبز دشتستان

تل نغاره خانه بهرام‌آباد که یکی از آثار ملی ایران بود و برای محققان تاریخ و باستانشناسان ارزش زیادی داشت توسط یک کشاورز بیسواد ساكن محله درواهي نابود شد تا آن کشاورز در آنجا تعدادی نخل بکارد.

البته در موقع تخریب این بنای تاریخی به شورای اسلامی آبپخش اطلاع داده شد و شورا با میراث فرهنگی بوشهر هماهنگی لازم را انجام داد ولی همکاری نکردن ديگر اعضای شورا با آقای محمدزاده در این مورد باعث شد تا این بنا نابود گردد. هم اکنون فقط تصاویری از این بنا در میراث فرهنگی بوشهر موجود است و تصاویر دیگری که توسط محققان محلی ثبت شده موجود است.

طبق اولین برسیهای میراث فرهنگی بوشهر این بنا مربوط به دوره ساسانی بوده است.

و آقای دشتی ریاست میراث فرهنگی بوشهر کشف این بنای تاریخی را در مطبوعات کشور اعلام نموده بود

امیدوارم که مسئولین از آثار زیرخاکی این منطقه كه براي محققان و باستانشناسان ارزشمند است محافظت بیشتری کنند.

دشتستان يكي از مناطق كهن ايران مي باشد وتا كنون آثاري زيادي از ما قبل تاريخ در اين ديار يافت شده است.

بهرام‌آباد كه هم اكنون محله‌اي از شهر آبپخش مي‌باشد در عهد باستان تا اواخر ساسانيان شهر بزرگي بوده است كه از چهاربرج كنوني تا شبانكاره(دهكهنه) امتداد داشته و شبانكاره(دهكهنه) بازمانده‌اي از بهرام‌آباد بوده كه در يك جنگ ويرانگر نابود شد و بعد از مدتها باقي‌مانده‌اي از شماليترين نقطه شهر را دهكهنه ناميدند.

در آن زمان يكي از سلاطين ساساني جهت حفاظت از منطقه و تسلط بر خليج فارس حاكم اين شهر بوده است كه آثار زيادي از آنها بر جاي مانده است البته بر اثر بي‌توجهي مردم محلي بسياري از اين آثار تخريب شده و در حال تخريب شدن است آثاري كه هم‌اكنون موجود است1- تل نغاره خانه كه هنگام خاكبرداري بنايي قديمي مربوط به دوره ساساني در آن پيدا شد كه احتمالاً يك آتشكده باشد 2- يك گور دسته‌جمعي بزرگ كه اجساد به صورت نامنظم در آن مدفون شده‌اند كه آثاري از يك جنگ خونين در اين منطقه بوده است 3- تل سبز كه هنوز دست نخورده مي باشد ولي با خاكبرداري از اطراف آن سفالهاي قديمي پيدا شده است 4- حصار زنگي كه جهت حفاظت از اشياء قيمتي بوده و هم‌اكنون آثاري از سفال سلادون كه فقط مخصوص پادشاهان بوده، آجر مربوط به دوره ساسانيان و ... در آن پيدا شده است5- تل جازيره كه انواع سفال قديمي در آن پيدا شده است 6- تل ملك كه آثاري قديمي گرانبها در زمانهاي مختلف در آن يافت شده است و همان طور كه از نام آن پيداست محل كاخ سلطان بوده است 7-تل دروازه مغرب مياندشت كه در آن زمان يكي از دروازه‌هاي بهرام‌آباد بوده و آثار آن موجود است  و خيلي از آثار ديگر كه در اين متن قابل گنجاندن نيست البته به مسئولين ميراث فرهنگي  اطلاع داده‌ شده ولي تا كنون از تخريب و خاكبرداري در اين مناطق جلوگيري نشده است اميدوارم با درج اين خبر با كمك مردم و مسئوين از نابودي آثار ملي جلوگيري شود و از اين منطقه جهت مطالعه باستان‌شناسان استفاده گردد.

به احتمال زياد يكي از شهرهاي گمشده كه تاريخ‌نويسان و جغرافي‌دانان از آن نام مي‌برند همين بهرام‌آباد باشد چون در آن زمان يكي از قطبهاي كشاورزي منطقه بوده و بوسيله يك سد (نزديك سد كنوني شبانكاره) آب از جوي قيل كه آثار آن موجود است به مراتع بهرام‌آباد هدايت مي‌شده است.

محقق: علي صمصامي